{"id":3936,"date":"2026-11-14T09:02:01","date_gmt":"2026-11-14T09:02:01","guid":{"rendered":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/?p=3936"},"modified":"2026-11-14T09:02:02","modified_gmt":"2026-11-14T09:02:02","slug":"pupin-inicijativa-izgradnja-javnog-poverenja-pre-izgradnje-reaktora-zasto-je-srbiji-potreban-zakon-o-nuklearnoj-transparentnosti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/2026\/11\/14\/pupin-inicijativa-izgradnja-javnog-poverenja-pre-izgradnje-reaktora-zasto-je-srbiji-potreban-zakon-o-nuklearnoj-transparentnosti\/","title":{"rendered":"Pupin Inicijativa: izgradnja javnog poverenja pre izgradnje reaktora – za\u0161to je Srbiji potreban Zakon o nuklearnoj transparentnosti"},"content":{"rendered":"\n

Nakon \u0161to je u novembru 2024. godine Narodna skup\u0161tina ukinula tridesetpetogodi\u0161nji moratorijum na izgradnju nuklearnih elektrana, Srbija je zakora\u010dila u proces priprema za povratak civilnoj nuklearnoj energiji. Ipak, u novoj analizi koju potpisuju Vuk Velebit, Aleksa Jovanovi\u0107 i Petar Ivi\u0107 iz Pupin Inicijative upozorava se da se celokupan dosada\u0161nji zamah usmerio isklju\u010divo na tehni\u010dka pitanja – izbor dobavlja\u010da, tip reaktora, finansiranje i lokaciju. Autori nagla\u0161avaju da nijedna dr\u017eava nije uspela da razvije nuklearni program samo na osnovu in\u017eenjeringa, ve\u0107 su institucije, regulatori i sistemi informisanja javnosti bili ti koji su omogu\u0107ili da se reaktori finansiraju, licenciraju i u\u017eivaju dugoro\u010dno poverenje<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"Kr\u0161ko.
Kr\u0161ko im Vestinghausov reaktor. Foto: Wikimedia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Analiziraju\u0107i institucionalni jaz u zemlji, autori isti\u010du da su postoje\u0107i Zakon o radijacionoj i nuklearnoj sigurnosti i bezbednosti iz 2019. godine, kao i regulatorno telo SRBATOM, projektovani za medicinske i industrijske primene radijacije, a ne za veliki elektroenergetski program, zbog \u010dega nemaju uspostavljen okvir za javno informisanje i u\u010de\u0161\u0107e gra\u0111ana. Kao model se uzima Francuska, koja je jo\u0161 2006. godine usvojila Zakon o transparentnosti i sigurnosti u nuklearnoj oblasti (TSN), defini\u0161u\u0107i pravo na informisanje, stvaraju\u0107i nezavisna regulatorna tela (danas integrisana u ASNR) i uspostavljaju\u0107i Visoki komitet za transparentnost. U toj arhitekturi, Institut za nuklearne nauke \u201eVin\u010da\u201d, sa preko 500 istra\u017eiva\u010da i 75 godina tradicije, predstavlja prirodni nau\u010dni oslonac i temelj budu\u0107e transparentnosti u zemlji.<\/p>\n\n\n\n

Glavne preporuke Pupin Inicijative nala\u017eu da se Zakon o nuklearnoj transparentnosti i javnom poverenju usvoji pre nego \u0161to se izabere konkretan tehnolo\u0161ki partner, kako bi pravni okvir oblikovao nabavke i javnu debatu umesto naknadnog re\u0161avanja problema. Pored toga, predla\u017ee se da se Institut Vin\u010da zakonski i u praksi proglasi nacionalnim centrom za nau\u010dnu komunikaciju, nezavisnu ekspertizu i obrazovanje kadrova, kao i da se formira permanentni Nuklearni savet za transparentnost po uzoru na francuski model, koji bi na jednom mestu okupio predstavnike Vin\u010de, SRBATOM-a, univerziteta, civilnog dru\u0161tva i resornog ministarstva. Na kraju, autori nagla\u0161avaju va\u017enost toga da komunikaciju sa javno\u0161\u0107u vode istra\u017eiva\u010di i nau\u010dnici kroz nacionalnu obrazovnu kampanju, umesto isklju\u010divo politi\u010dkih aktera.<\/p>\n\n\n\n

Izve\u0161taj zaklju\u010duje da se reaktori mogu kupiti na tr\u017ei\u0161tu, ali se javno poverenje mora graditi strpljivo i sistematski – pre nego \u0161to se izlije i prvi kubik betona.<\/p>\n\n\n\n

Takt u originalu mo\u017eete pro\u010ditati i na sajtu<\/a> Pupin Inicijative.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Izvor: Pupin Initiative <\/p>\n\n\n\n

S.A.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nakon \u0161to je u novembru 2024. godine Narodna skup\u0161tina ukinula tridesetpetogodi\u0161nji moratorijum na izgradnju nuklearnih elektrana, Srbija je zakora\u010dila u<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3485,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[58,23,19],"tags":[46],"class_list":["post-3936","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","category-studije-slucaja","category-vesti","tag-srbija"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3936","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3936"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3936\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3937,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3936\/revisions\/3937"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3936"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3936"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}