{"id":3684,"date":"2026-09-28T04:15:00","date_gmt":"2026-09-28T04:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/?p=3684"},"modified":"2026-09-27T07:24:42","modified_gmt":"2026-09-27T07:24:42","slug":"projekcije-iaea-do-2060-vise-od-1-000-smr-reaktora-i-trostruki-rast-nuklearnih-kapaciteta-mi-smo-skepticni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/2026\/09\/28\/projekcije-iaea-do-2060-vise-od-1-000-smr-reaktora-i-trostruki-rast-nuklearnih-kapaciteta-mi-smo-skepticni\/","title":{"rendered":"Projekcije IAEA: do 2060. vi\u0161e od 1.000 SMR reaktora i trostruki rast nuklearnih kapaciteta. Mi smo skepti\u010dni\u00a0"},"content":{"rendered":"\n

Me\u0111unarodna agencija za atomsku energiju (IAEA) objavila je svoj najnoviji godi\u0161nji izve\u0161taj o projekcijama energetske tra\u017enje i nuklearnih kapaciteta do 2060. godine. U \u201evisokom scenariju\u201c (High Case), IAEA predvi\u0111a da bi globalni nuklearni kapaciteti mogli vi\u0161e nego da se utrostu\u010de – sa trenutnih 377 gigavata na \u010dak 1.284 gigavata do 2060. godine<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"Me\u0111unarodna
Me\u0111unarodna agencija za atomsku energiju. Foto: Wikimedia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ovo je, ina\u010de, \u0161esta godina zaredom kako IAEA podi\u017ee svoje dugoro\u010dne procene rasta. Prema istom scenariju, do 2050. godine o\u010dekuje se 1.045 gigavata, \u0161to predstavlja pove\u0107anje u odnosu na pro\u0161logodi\u0161nju prognozu od 992.<\/p>\n\n\n\n

Buzzword: mali modularni reaktori\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kada je re\u010d o malim modularnim reaktorima (SMR), izve\u0161taj predvi\u0111a da bi oni do 2060. godine mogli da obezbede do 284 gigavata kapaciteta u visokom scenariju. Uz pretpostavku prose\u010dne snage od 250 do 300 megavata po reaktoru, to bi odgovaralo brojci od 946 do \u010dak 1.136 novih jedinica \u0161irom sveta.<\/p>\n\n\n\n

Regionalni udeli, produ\u017eetak veka i finansijski preokret<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Projekcije IAEA prvi put daju regionalni uvid u raspodelu SMR jedinica: \u010dak 60% novih nuklearnih kapaciteta u Severnoj americi bi moglo do\u0107i iz SMR tehnologija, dok bi SMR bi mogli \u010diniti oko 40% svih novih kapaciteta u Jugoisto\u010dnoj Aziji i Latinskoj Americi.<\/p>\n\n\n\n

Pored gradnje novih elektrana, klju\u010dni stub rasta jeste produ\u017eetak rada postoje\u0107ih reaktora. Prema re\u010dima stru\u010dnjaka IAEA, produ\u017eenje radnog veka predstavlja najisplativiji na\u010din za obezbe\u0111ivanje bazne energije sa niskim emisijama. U visokom scenariju, oko 70% trenutno aktivnih reaktora i dalje \u0107e biti u pogonu 2060. godine.<\/p>\n\n\n\n

Agencija tako\u0111e skre\u0107e pa\u017enju na preokret u stavu me\u0111unarodnih finansijskih institucija (poput Svetske banke i Azijske razvojne banke), koje ponovo razmatraju finansiranje nuklearnih projekata usled zabrinutosti za energetsku bezbednost i stabilnost cena nakon kriza iz 2022. godine.<\/p>\n\n\n\n

Komentar: optimizam spram industrijske realnosti SMR-a<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Iako najnoviji izve\u0161taj IAEA jasno oslikava globalni povratak nuklearnoj energiji usled pritisaka na energetsku bezbednost, brojke koje se plasiraju u vezi sa malim modularnim reaktorima zahtevaju ozbiljnu dozu kriti\u010dke zadr\u0161ke. Predvi\u0111anje o blizu 1.000 SMR jedinica do 2060. godine deluje nam previ\u0161e optimisti\u010dno i odse\u010deno od trenutnih industrijskih i ekonomskih pokazatelja.<\/p>\n\n\n\n

Tri klju\u010dna faktora pozivaju na oprez pri tuma\u010denju ovih projekcija:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Jaz izme\u0111u faze dizajana i komercijalnih elektrana: tr\u017ei\u0161te je trenutno preplavljeno sa vi\u0161e od 100 razli\u010ditih konceptualnih dizajna SMR-a, ali broj operativnih jedinica ili onih u izgradnji ostaje minimalan (uglavnom u Rusiji i Kini). O\u010dekivati da se iz faze demonstracionih prototipova pre\u0111e u masovnu fabri\u010dku \u0161tancu od hiljadu jedinica zahteva nepostoje\u0107u regulatornu harmonizaciju i gotovo nemogu\u0107e brzu izgradnju novih lanaca snabdevanja.<\/li>\n\n\n\n
  2. Problem ekonomije obima (Economy of Scale): osnovni ekonomski zakon nuklearne energije decenijama favorizuje gigavatne reaktore – tro\u0161kovi za\u0161titne zgrade, mre\u017enog priklju\u010dka, licenciranja i bezbednosnih sistema ostaju ista i kada instalirate reaktor sa 1.200 i onaj sa 300 megavata smage. Pravi izazov za male modularne reaktore \u010de biti da ponudi konkurentnu cenu po instalisanom megavatu u pore\u0111enju sa reaktorima velikog kapaciteta, \u0161to je bez masovne narud\u017ebine identi\u010dnih modela vrlo verovatno nemogu\u0107e.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
  3. SMR je “ni\u0161ni proizvod”, a ne zamena za reaktore velikog kapaciteta: SMR ima jasnu ulogu u specifi\u010dnim i marginalnim slu\u010dajevima – poput izolovanih industrijskih klastera ili naselja, zaba\u010denih rudnika, desalinacije vode ili zamene starih kotlova u termoelektranama na ugalj gde mre\u017ea ne mo\u017ee da prihvati gigavatni reaktor (mada i za ovo poslednje izra\u017eavamo ozbiljne sumnje). Me\u0111utim, za dekarbonizaciju elektroenergetskih sistema gigavatni reaktori III+ generacije (poput AP1000, EPR, VVER ili APR1400) ostaju jedina dokazana i ekonomski opravdana opcija za masovnu proizvodnju bazne energije.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Zaklju\u010dak je jasan: prognoze o “SMR revoluciji” koje plasiraju me\u0111unarodne organizacije mo\u017eda su odve\u0107 optimisti\u010dne te prete da mo\u017eda \u010dak i skrenu pa\u017enju i finansijske resurse sa onoga \u0161to funkcioni\u0161e danas – a to su produ\u017eetak veka postoje\u0107e flote i izgradnja dokazanih reaktora velikog kapaciteta.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

    Izvor: World Nuclear News \/ IAEA <\/p>\n\n\n\n

    S.A.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Me\u0111unarodna agencija za atomsku energiju (IAEA) objavila je svoj najnoviji godi\u0161nji izve\u0161taj o projekcijama energetske tra\u017enje i nuklearnih kapaciteta do<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":519,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[20,19],"tags":[56,153],"class_list":["post-3684","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tehnologije","category-vesti","tag-iaea","tag-mali-modularni-reaktori"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3684","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3684"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3684\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3685,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3684\/revisions\/3685"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3684"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3684"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3684"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}