{"id":3438,"date":"2026-07-24T09:00:05","date_gmt":"2026-07-24T09:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/?p=3438"},"modified":"2026-07-24T09:00:05","modified_gmt":"2026-07-24T09:00:05","slug":"turska-poreske-olaksice-rosatomu-kome-sluzi-build-own-operate-model-u-akuju","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/2026\/07\/24\/turska-poreske-olaksice-rosatomu-kome-sluzi-build-own-operate-model-u-akuju\/","title":{"rendered":"Turska – poreske olak\u0161ice Rosatomu: kome slu\u017ei “Build-Own-Operate” model u Akuju?"},"content":{"rendered":"\n

Turski parlament usvojio je zakon kojim se kompanijama koje upravljaju nuklearnim elektranama daju obimna poreska oslobo\u0111enja sve do 31. decembra 2045. Godine, pi\u0161e Nordic Monitor\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"Akuju
Akuju u izgradnji. Foto: Wikimedia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Amandmani uneti u zakon o porezu na dobit u poslednji \u010das osloba\u0111aju nuklearne operatore od pla\u0107anja poreza na dodatu vrednost (PDV) na investicione nabavke i gra\u0111evinske radove, kao i od administrativnih i taksenih tro\u0161kova za ugovore o finansiranju i nabavci opreme.<\/p>\n\n\n\n

Ali iako turske vlasti ovaj potez pravdaju potrebom da se privuku investicije za dostizanje 20.000 megavata nuklearnog kapaciteta do 2050. godine, neposredni dobitnik ovih mera jeste ruska dr\u017eavna korporacija Rosatom, koja privodi kraju izgradnju prvog reaktora u elektrani Akuju (Akkuyu) na obali Sredozemnog mora, tako\u0111e navodi Nordic Monitor.  <\/p>\n\n\n\n

5 milijardi dolara olak\u0161ica<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ovaj potez izazvao je o\u0161tru reakciju turske opozicije i stru\u010dne javnosti, pre svega zbog specifi\u010dne prirode projekta Akuju: on je pionirski BOO model (Build-Own-Operate) i jedinstven u svetu po tome \u0161to ruska kompanija Rosatom ostaje ve\u0107inski vlasnik elektrane, nosilac komercijalnih prihoda i operater i nakon zavr\u0161etka izgradnje. <\/p>\n\n\n\n

Predstavnici glavne opozicione Republikanske narodne partije (CHP) isti\u010du da su prethodni poreski podsticaji za Akuju ve\u0107 dostigli vrednost od oko 9,8 milijardi dolara, a da \u0107e novi paket doneti Rosatomu dodatnih 5 milijardi dolara u\u0161tede u narednim godinama. <\/p>\n\n\n\n

Ali, dodajmo i to da poreska oslobo\u0111enja dolaze u trenutku kada se Rosatom suo\u010dava sa me\u0111unarodnim sankcijama koje mu ote\u017eavaju pristup zapadnim finansijskim tr\u017ei\u0161tima, \u0161to je ve\u0107 izazivalo probleme \u0161to se ti\u010de zarada<\/a> i uzrokovalo razmatranje<\/a> prodaje dela vlasni\u0161tva a da je Akuju jedan od najva\u017enijih infrastrukturnih projekata u Turskoj danas.  <\/p>\n\n\n\n

Tako\u0111e, Nordic Monitor podse\u0107a da pored novih poreskih olak\u0161ica, projekat Akuju odranije garantuje Rosatomu izuzetno povoljne uslove na tr\u017ei\u0161tu. Turska dr\u017eavna kompanija obavezala se ugovorom da tokom 15 godina otkupljuje 70 procenata elektri\u010dne energije iz prva dva reaktora i 30 procenata iz druga dva reaktora po prose\u010dnoj garantovanoj ceni od 12,35 ameri\u010dkih centi po kilovat-satu \u2013 \u0161to je znatno iznad prose\u010dne veleprodajne cene struje u Turskoj.<\/p>\n\n\n\n

Prvi od ukupno \u010detiri reaktora pojedina\u010dne snage od 1.200 megavata (ukupno 4.800 megavata) trebalo bi da po\u010dne sa radom do kraja 2026. godine, dok se dostizanje punog kapaciteta o\u010dekuje do 2028. godine. Zvani\u010dna Ankara nagla\u0161ava da \u0107e elektrana zameniti uvoz od oko 7 milijardi kubnih metara prirodnog gasa godi\u0161nje.<\/p>\n\n\n\n

Tako\u0111e, elektrana je projektovana za upotrebu gorivnih kaseta koje proizvodi TVEL, k\u0107erka-firma Rosatoma i prema ugovoru, alternativni isporu\u010dioci goriva ne mogu se koristiti bez ruske sertifikacije, \u010dime Turska ostaje u zavisna od Moskve tokom \u010ditavog operativnog veka elektrane Akuju.<\/p>\n\n\n\n

Dodu\u0161e, ne zna\u010di i da Turska nuklearna industrija ostaje zavisna: Turska vlada paralelno vodi pregovore sa partnerima iz SAD, Kine i Ju\u017ene Koreje za izgradnju druge i tre\u0107e nuklearne elektrane u Sinopu i Trakiji, najavljuju\u0107i da \u0107e ti projekti insistirati na ve\u0107em u\u010de\u0161\u0107u doma\u0107e industrije i transferu tehnologije.<\/p>\n\n\n\n

Izvor: Nordic Monitor <\/p>\n\n\n\n

S.A.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Turski parlament usvojio je zakon kojim se kompanijama koje upravljaju nuklearnim elektranama daju obimna poreska oslobo\u0111enja sve do 31. decembra<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":1971,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[22,23,19],"tags":[190,38,138],"class_list":["post-3438","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomija","category-studije-slucaja","category-vesti","tag-akuju","tag-rosatom","tag-turska"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3438","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3438"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3438\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3439,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3438\/revisions\/3439"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3438"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3438"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nuklearnaperspektiva.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3438"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}